Waarom je Armenië al wandelend moet ontdekken

Na 30 jaar als reisbegeleider heeft Peter Gailliaert al aanzienlijk wat reizen op zijn palmares staan. In 2015 begeleidde hij de allereerste Anders Reizen reis naar Armenië. Sindsdien laat dit bijzondere bergland in de zuidelijke Kaukasus hem niet meer los. Hij keerde er maar liefst acht keer naar terug. Het zijn niet alleen de indrukwekkende bergketens en wilde canyons die hem boeien, maar ook het sobere landleven in de afgelegen boerendorpen, waar de tijd vertraagt en de gastvrijheid primeert.

Een wandelreis is voor hem de beste manier om Armenië te beleven. "Enkel wandelend kom je zo dicht bij de mensen, die inspanning is zonder twijfel de moeite waard, hoe kan je anders het land zien, proeven, ruiken en horen?" In dit artikel neemt Peter je mee op een zintuiglijke reis door Armenië.  

Het Khor Virap-klooster, met de mythische Ararat op de achtergrond, is ongetwijfeld een van de meest gefotografeerde kloosters van Armenië. Maar de groep is meestal vroeg waardoor we zonder file kunnen afdalen in de put waar de heilige Gregorius - de stichter van de Armeense Kerk - ooit gevangen zat.

Nog actieve kloosters, zoals Tatev (op de foto) en Geghard, zijn open en gastvrij. Wie dat wenst, kan zonder schroom biechten bij de abt. Je biecht publiekelijk maar stil in jezelf gekeerd met de gezegende hand van de monnik op je hoofd als intermedium naar God. Er zijn wel enkele tekenen van respect waar je rekeningmoet mee houden: je zit niet met je benen gekruist, gaat niet in korte broek naar binnen en zet je pet af. Het is ook gebruikelijk om de kerk rugwaarts te verlaten, want God keer je de rug niet toe.

Armenen zijn ontzettend gastvrij. En die gastvrijheid ervaar je ten volle aan de eettafel. We overnachten enkele nachten bij de lokale bevolking. Authentieker kan niet. Overal krijgen we fijne salades en hartige stoofpotjes voorgeschoteld, met veel verse tuinkruiden zoals basilicum, koriander en lavas. In de ochtend drinken we koffie of thee en eten we een typisch Armeens ontbijt zoals een tomatenomelet, opnieuw afgewerkt met verse kruiden.

Wat je ook zeker eens moet proeven is gata, een zoet boterachtig brood, en sujuk, een soort snoepje gemaakt met walnoten en druivensap. Deze worden vaak verkocht in kraampjes aan kloosterpoorten. 

Niet alleen tijdens de homestays, maar ook tijdens de trekkings proeven we de Armeense gastvrijheid. Wanneer we ergens stoppen voor koffie of thee, krijgen we heel waarschijnlijk de vraag 'of we misschien een slokje van hun zelfgestookte brouwsel willen'?

Eten dient ook als communicatiemiddel als er geen gemeenschappelijke taal is: Conversatie gaat met handgebaren en een stuk chocolade, dat een verwonderde glimlach op de gezichten van de koewachters tovert.

Door de dampen die van het kookvuur rijzen, kan je de Armeense gastvrijheid al ruiken voor je ze geproefd hebt. Al zijn er geuren en smaken waar de meeste West-Europese reizigers niet zo'n fan van zijn. Zoals khash, een hartige soep van gekookte delen van runderen en varkens, waaronder de poten en soms ook de maag en de kop. 

De geuren veranderen met de seizoenen, samen met het landschap. In de lente zijn de bergflanken getooid met dieprode klaprozen en staan de wilde peren en abrikozen in bloei.

In de herfst is er geen tijd te verliezen. Mensen maken zich klaar voor de winter, in de dorpen is het volop bedrijvigheid: kaas maken, abrikozen en vruchten drogen, groenten inmaken, wijn en wodka maken, maar ook de Atar-mest moet gedroogd worden voor de kachel en het kookvuur. 

Wat je eens gehoord moet hebben, is de duduk, een soort hobo. Al bij de eerste tonen, word je meegezogen in een tranceachtige, bijna tijdloze roes, recht naar de Armeense ziel zeg maar.

Nog een bijzonder geluid is de akoestiek in het Geghard-klooster. Doordat het klooster uit de rotsen is gehouwen, klinken de liederen en gebeden er haarscherp. Dit heeft al bij menig bezoeker voor kippenvel gezorgd.